Lập ngân sách theo quy tắc 50/30/20 và chỗ cho giải trí Tipclub

Hãy hình dung bảng ghim có ba cột, mỗi cột một màu. Mọi khoản chi của tháng đều phải rơi vào đúng một cột; không có thẻ nào được đặt vắt ngang. Quy tắc 50/30/20 hoạt động theo tinh thần ấy, và với Tipclub, nó trả lời một câu hỏi rất thực tế: số tiền dành cho giải trí nên nằm ở đâu và nên nhỏ đến mức nào.

Ảnh: goxy bgd / Unsplash

Ba cột của quy tắc 50/30/20

Quy tắc này chia thu nhập thực nhận hằng tháng thành ba phần:

• 50% cho nhu cầu thiết yếu: tiền nhà, điện nước, ăn uống cơ bản, đi lại, học phí, bảo hiểm, các khoản trả nợ bắt buộc.
• 30% cho mong muốn: những thứ làm cuộc sống dễ chịu hơn nhưng không bắt buộc, như cà phê với bạn bè, du lịch, mua sắm, đăng ký dịch vụ, và giải trí.
• 20% cho tiết kiệm và nợ cần trả thêm: quỹ dự phòng, tích lũy dài hạn, trả bớt khoản vay vượt mức tối thiểu.

Đây là khung tham khảo chứ không phải luật. Người thu nhập thấp có thể thấy cột thiết yếu vượt 50%, người có gia đình đông cũng vậy. Khi đó hãy điều chỉnh tỷ lệ, nhưng giữ nguyên nguyên tắc: tiết kiệm đi trước, giải trí đi sau.

Giải trí Tipclub nằm trong cột 30

Điểm cốt lõi: giải trí Tipclub, nếu bạn chọn tham gia, thuộc cột “mong muốn”. Nó không thuộc cột thiết yếu, và tuyệt đối không được lấy từ cột tiết kiệm. Ba hệ quả thực tế:

1. Không dùng tiền thiết yếu. Tiền thuê nhà, tiền ăn, học phí là phần không đụng tới, dù bạn thấy “còn dư vài ngày”.
2. Không vay hay ứng trước để giải trí. Khoản chi này phải đến từ số tiền bạn đã chủ động dành ra.
3. Chia sẻ cột 30 với các mong muốn khác. Cột này không chỉ dành cho Tipclub. Nếu bạn đã dùng phần lớn cho du lịch hay mua sắm, phần dành cho giải trí trực tuyến sẽ nhỏ đi, và điều đó là bình thường.

Cách tính hạn mức từng bước

Hãy làm một ví dụ bằng con số tượng trưng để thấy cách tính. Giả sử thu nhập thực nhận tháng là 15 triệu đồng.

1. Tính cột 30: 15 triệu nhân 30% bằng 4,5 triệu đồng cho mọi khoản mong muốn.
2. Liệt kê các mong muốn đã có kế hoạch: ví dụ ăn ngoài 1,5 triệu, đăng ký dịch vụ giải trí 0,3 triệu, hẹn hò hoặc gặp bạn 1 triệu, mua sắm nhỏ 1 triệu.
3. Phần còn lại là trần giải trí: 4,5 triệu trừ 3,8 triệu còn 0,7 triệu. Đây là mức tối đa cho cả tháng, không phải mức khuyến khích.
4. Chia nhỏ theo tuần: 0,7 triệu chia bốn tuần là khoảng 175 nghìn mỗi tuần. Chia theo tuần giúp tránh chi dồn vào vài ngày đầu rồi hết hạn mức.
5. Giảm thêm nếu cần: nếu quỹ dự phòng chưa đủ ba tháng chi tiêu, hãy hạ trần giải trí xuống và chuyển phần chênh lệch sang cột 20.

Một mẹo nhỏ: đặt hạn mức ở mức bạn sẵn sàng mất hoàn toàn mà không ảnh hưởng bữa ăn hay hóa đơn. Nếu thấy một con số làm mình lo lắng, nó đã quá cao.

Theo dõi trong tháng bằng thẻ ghim

Ngân sách chỉ có ích nếu có chỗ nhìn lại. Mỗi tuần dành mười phút làm các việc sau:

• Ghi mọi khoản chi giải trí vào một thẻ riêng, gồm ngày, số tiền và thời lượng.
• So với hạn mức tuần. Nếu vượt, không bù bằng cách “lấy từ tuần sau”; hãy giảm phần tuần sau tương ứng.
• Ghi một dòng cảm nhận: bạn thấy thoải mái, bình thường hay hơi căng. Cảm nhận này giúp phát hiện sớm khi giải trí bắt đầu thành áp lực.
• Tách bạch tài khoản: nếu có thể, dùng một ví hoặc tài khoản riêng chỉ chứa đúng hạn mức tháng, tránh nạp từ nguồn tiền chính.

Khi hạn mức đã hết, đó là tín hiệu dừng chứ không phải lý do nạp thêm. Một ngân sách có thể bị vượt bởi “chỉ lần này” thì không còn là ngân sách nữa.

Điều chỉnh hằng tháng

Cuối mỗi tháng, ngồi lại với bảng ghim khoảng nửa giờ:

1. Tính tổng thực chi ở từng cột và so với tỷ lệ dự kiến.
2. Nếu cột giải trí chưa dùng hết, đừng tự thưởng bằng cách nâng hạn mức. Hãy chuyển phần dư sang tiết kiệm.
3. Nếu bạn vượt hạn mức hai tháng liên tiếp, giảm trần tháng sau xuống và rà soát lại cảm nhận ghi trong tuần.
4. Khi thu nhập hoặc chi phí thiết yếu thay đổi, tính lại cả ba cột từ đầu, không giữ số tuyệt đối của tháng trước.
5. Mỗi quý, xem tổng số tiền đã dành cho giải trí so với số đã tiết kiệm. Hai con số đặt cạnh nhau thường nói rõ hơn mọi lời tự nhủ.

Sai lầm thường gặp

• Tính phần trăm trên thu nhập dự kiến thay vì thực nhận. Thu nhập không chắc chắn nên dùng mức thấp trong ba tháng gần nhất.
• Coi hạn mức là mục tiêu phải dùng hết. Hạn mức là trần, không phải chỉ tiêu.
• Bù lỗ bằng cột tiết kiệm. Đây là cách phổ biến nhất khiến quỹ dự phòng rỗng đi.
• Không ghi chép. Không có số liệu thì không thể nhận ra sự trượt dần.

Lưu ý 18+ và chơi có trách nhiệm

Nội dung chỉ mang tính hướng dẫn quản lý tài chính cá nhân và an toàn dành cho người đủ 18 tuổi, không phải lời tư vấn đầu tư. Hãy tuân thủ pháp luật tại nơi cư trú, coi Tipclub là giải trí có giới hạn thời gian và ngân sách, và dừng lại khi hạn mức tháng đã hết. Mỗi người tự chịu trách nhiệm về quyết định của mình; nếu việc chi tiêu gây lo lắng, hãy nghỉ và trao đổi với người thân hoặc chuyên gia tài chính.

Tham khảo thông tin tại https://tip.club/.