Lập ngân sách theo quy tắc 50/30/20 và chỗ cho giải trí B52club

Một bảng ghim gọn gàng thường chỉ có vài cột lớn. Với tiền, quy tắc 50/30/20 chính là ba cột như vậy: thiết yếu, mong muốn và tiết kiệm. Khi bạn muốn dành một phần cho giải trí với B52club, câu hỏi không phải "có nên không" mà là "đặt ở cột nào, với mức bao nhiêu và dừng ở đâu". Bài này đi qua từng bước để phần giải trí có chỗ đứng rõ ràng, không lấn sang các cột còn lại.

Ảnh: Elina Sitnikova / Unsplash

Ba cột của quy tắc 50/30/20

Quy tắc chia thu nhập sau thuế (số tiền thực nhận) thành ba nhóm:

• 50% cho nhu cầu thiết yếu: tiền nhà, điện nước, ăn uống cơ bản, đi lại, bảo hiểm, trả nợ tối thiểu, học phí.
• 30% cho mong muốn: thứ làm cuộc sống dễ chịu nhưng không bắt buộc như ăn ngoài, du lịch, mua sắm, đăng ký dịch vụ giải trí.
• 20% cho tiết kiệm và nghĩa vụ tài chính: quỹ khẩn cấp, tiết kiệm dài hạn, trả thêm nợ.

Đây là điểm khởi đầu, không phải định luật. Người có chi phí nhà cao có thể phải đẩy cột thiết yếu lên 60%, khi đó hai cột còn lại co lại. Quan trọng là bạn nhìn thấy cả ba cột cùng lúc và biết mình đang ở đâu.

Giải trí B52club nằm trong cột 30, không phải ở nơi khác

Nguyên tắc cốt lõi: mọi khoản dành cho giải trí, kể cả B52club, chỉ được lấy từ cột mong muốn. Nó không được lấy từ cột thiết yếu và càng không được lấy từ cột tiết kiệm. Điều này nghe hiển nhiên, nhưng chính chỗ này là nơi nhiều người trượt.

Hãy viết rõ trên thẻ: "Giải trí nằm trong 30, chia cùng ăn ngoài, xem phim, cà phê với bạn". Khi cột 30 phải gánh nhiều thứ, phần dành cho B52club tự nhiên bị giới hạn. Nó cạnh tranh với những niềm vui khác, và đó là một lợi thế: bạn buộc phải chọn thứ nào thật sự đáng.

Một cách phân tích hữu ích là chia cột 30 thành các ngăn con, ví dụ ăn uống ngoài, di chuyển vui chơi, học thêm sở thích, và giải trí số. Ngăn giải trí số có nắp: hết số dư là không thêm, không "mượn" ngăn bên cạnh.

Cách tính hạn mức cho một tháng

Hãy làm một ví dụ minh họa bằng con số tròn để dễ theo dõi. Giả sử thu nhập thực nhận hằng tháng là 15 triệu đồng.

1. Tính ba cột: 50% là 7,5 triệu cho thiết yếu, 30% là 4,5 triệu cho mong muốn, 20% là 3 triệu cho tiết kiệm.
2. Liệt kê các khoản trong cột 30: ăn ngoài, gặp gỡ, mua sắm nhỏ, dịch vụ trực tuyến, giải trí số.
3. Chọn phần cho giải trí số: chẳng hạn một phần nhỏ của 4,5 triệu, đủ để bạn thấy thoải mái nhưng không khiến các khoản mong muốn khác phải cắt.
4. Chia nhỏ theo tuần: lấy hạn mức tháng chia đều, để một tuần xấu không ăn hết cả tháng.
5. Đặt trần cứng: số tiền này là mức tối đa, không phải mục tiêu cần dùng hết.

Con số cụ thể của bạn sẽ khác, nhưng quy trình thì giống nhau. Điều cần nhớ: hạn mức được xác định lúc bình tĩnh, trước khi bắt đầu, và được xem như đã tiêu xong khi chạm trần.

Theo dõi thường xuyên bằng bảng ghi

Một hạn mức không theo dõi thì chỉ là lời hứa. Dùng một bảng ghi đơn giản, giấy hay bảng tính đều được, với bốn cột: ngày, số tiền, thời lượng, ghi chú về tâm trạng.

• Ghi ngay sau mỗi phiên, không để cuối tuần mới nhớ lại.
• So sánh số đã dùng với hạn mức theo tuần, ví dụ "tuần 2: đã dùng một nửa".
• Đối chiếu với lịch sử hoạt động trong tài khoản B52club, để số ghi tay và số thật khớp nhau.
• Khi chạm mốc 80% hạn mức, coi đó là cảnh báo vàng: các lượt còn lại cần cân nhắc kỹ hơn.
• Khi chạm 100%, dừng cho đến kỳ sau, không "ứng" từ tháng tới.

Việc ghi chép còn có một tác dụng ít được nhắc: nó làm chậm nhịp. Chỉ riêng khoảnh khắc viết con số ra đã đủ để nhiều người dừng lại và hỏi lại mình.

Điều chỉnh hằng tháng

Cuối mỗi tháng, dành mười lăm phút xem lại bảng ghi và đặt ba câu hỏi:

1. Mình có vượt hạn mức không, và vì lý do gì?
2. Các cột thiết yếu và tiết kiệm có còn nguyên vẹn không?
3. Giải trí có thật sự làm mình vui, hay đã thành thói quen vô thức?

Nếu bạn vượt hạn mức hai tháng liên tiếp, đừng nâng hạn mức. Hãy giảm hoặc tạm nghỉ, vì thông tin ấy cho thấy ngăn này đang gây áp lực. Ngược lại, nếu bạn luôn dùng ít hơn hạn mức, bạn có thể chuyển phần dư sang tiết kiệm thay vì để nó "chờ" cho tháng sau.

Nếu thu nhập thay đổi, hãy tính lại các cột ngay từ đầu tháng. Không có con số nào là cố định mãi.

Những sai lầm thường gặp

• Lấy từ cột tiết kiệm "tạm thời": khoản tạm thời này ít khi được trả lại đủ.
• Quên các khoản nhỏ lặt vặt: nhiều lần nhỏ cộng lại có thể vượt mức bạn nghĩ.
• Tính hạn mức trên thu nhập mong đợi: chỉ dùng số đã thực nhận.
• Không có ngày rà soát: ngân sách không xem lại sẽ dần trở nên vô nghĩa.
• Dùng ngân sách để biện minh cho việc chi tiêu: hạn mức là trần, không phải chỉ tiêu.

Lưu ý 18+ và chơi có trách nhiệm

Nội dung này chỉ dành cho người đủ 18 tuổi và mang tính tham khảo, không phải tư vấn tài chính cá nhân. Hãy tuân thủ pháp luật tại nơi cư trú, xem B52club thuần túy là giải trí, giữ hạn mức đã đặt và dừng ngay khi cảm thấy áp lực. Mọi quyết định về tiền bạc và thời gian là trách nhiệm của chính bạn.

Tham khảo thông tin tại B52 club.